Clovery Day

Kể về hành trình từ con số 0 cho đến khi tôi trở thành một Product Designer – một Project manager của chính mình. Tôi bắt đầu hành trình nghề nghiệp không phải từ một khởi đầu rực rỡ, mà từ rất nhiều hoang mang.

Thời trung học, tôi không phải là một học sinh xuất sắc. Tôi không giỏi các môn tự nhiên, chỉ yêu thích ngoại ngữ, văn học và một vài môn nghệ thuật. Tôi từng mơ trở thành một nhà Thiết kế nội thất và vạch ra kế hoạch ôn thi từ rất từ sớm. Nhưng rồi tôi thiếu điểm và rẽ sang ngành Thiết kế công nghiệp (TKCN) – một lựa chọn khi đó vừa bất ngờ, vừa mông lung.

Thời điểm năm 2013, ngành TKCN (người ta còn gọi là Tạo dáng, Tạo dáng sản phẩm…) chưa được trong nước quan tâm nên cũng không mấy ai hiểu về công việc này, tài liệu hay định hướng nghề nghiệp càng không rõ ràng. Những năm đầu học TKCN khá chật vật vì không biết bắt đầu từ đâu, phải chuẩn bị những gì, và tương lai trông sẽ như thế nào; tất cả lúc đó đối với tôi chỉ là một sự mơ hồ… Thoáng chốc tôi đã học xong 4 năm đại học, đứng giữa lựa chọn đi làm công ty và tiếp tục công việc freelancer từ cuối năm ba đại học, tôi đã chọn đi tiếp con đường làm thiết kế tự do (tôi sẽ kể thêm về công việc này).

Năm hai đại học, tôi theo học bởi một tiền bối là một Industrial Designer- người sau này trở thành đồng nghiệp và là chồng tôi hiện tại. Khi đó, tôi gần như chưa có kỹ năng gì ổn, chỉ có một tinh thần học hỏi rất lớn và một sự lì lợm, nông nổi của tuổi trẻ; tôi đi theo học việc và nhận làm đủ việc dù chưa từng có kinh nghiệm trước đó (thiết kế đồ họa, bao bì, sản phẩm… cho tới trợ lý, thư ký, thậm chí là cả dạy học sketch cho những người có thâm niên làm việc hơn mình). Có lần tôi phải tiếp một khách Nhật một mình, với vốn tiếng Anh bập bẹ, càng không hiểu tiếng Nhật, chúng tôi dùng đủ mọi cách để hiểu ý nhau. Sau buổi đó, tôi nhận được một email ngắn gọn: “She has a solid background.” Đó là lời khen đầu tiên từ một khách hàng và là một trong những động lực lớn nhất để tôi tin mình có thể đi xa hơn. Ở một vài dự án khác, tôi gặp và làm việc với những kỹ sư, quản lý có kinh nghiệm và background rất “xịn”, chuyên môn rất giỏi và cũng cực kỳ khó tính – những người mà có lẽ họ đã inspire tôi rất nhiều về tác phong kỷ luật và sự trách nhiệm trong mọi công việc mình làm. Hai năm “va chạm” thực tế ấy cho tôi nhiều kinh nghiệm hơn cả bốn năm đại học cộng lại.

Sau khi ra trường, tôi từng nộp hồ sơ vào một công ty thiết kế nội thất, nhưng phút cuối lại chọn tiếp tục con đường tự do. Từ đó đến nay, tôi và chồng luôn là đồng nghiệp song hành: một người phụ trách kỹ thuật, một người phụ trách thẩm mỹ. Không ai chiếm spotlight của ai, chúng tôi bổ sung cho nhau. Ngày mà tôi bước vào cánh cổng đại học, không một ai nói với tôi rằng để tồn tại được trong ngành TKCN ở Việt Nam, tôi phải “chạy” thay vì “bước đi” thong thả như những ngành đã có thâm niên tồn tại, TKCN là một ngành quá mới mẻ và rộng lớn đối với một đứa sinh viên mới ra trường chân ướt chân ráo như tôi. Rất nhiều dự án mới, những sản phẩm chưa từng có trên thị trường, buộc chúng tôi phải nghiên cứu từ con số 0. Tôi đã chạm đến những lĩnh vực mình chưa từng nghĩ tới: từ y học thần kinh, nghiên cứu cây trồng, marketing, đến tâm lý và xã hội học,… Song song đó, tôi dạy và training kỹ năng sketch từ 2016 đến 2024. Khi đứng lớp, tôi từng lo mình chưa đủ giỏi. Nhưng chính học viên với sự tôn trọng và tinh thần học hỏi của họ đã giúp tôi trưởng thành hơn rất nhiều. Những năm tháng đó rèn cho tôi khả năng giao tiếp, trình bày và tự tin mà trước đây tôi nghĩ mình không có.

Giai đoạn 2022–2025, chúng tôi mở một studio thiết kế nhỏ tại TP. Hồ Chí Minh với một vài cộng sự cốt lõi. Thời điểm đó, khi lượng công việc tăng cao và ti tỉ những công việc không tên xuất hiện, chúng tôi làm việc cật lực không chỉ tại studio, mà mang cả việc về nhà, thời gian làm về thiết kế của tôi chỉ còn chiếm khoảng 20%, thời gian còn lại tôi dành cho việc quản lý dự án và quản trị nhân sự – hai vị trí công việc mà bất đắc dĩ tôi phải làm vì thiếu người. Và dĩ nhiên, tôi đã thất bại trong việc quản lý con người vì bản thân làm gì có kinh nghiệm và đó là một bài học lớn. Nhưng ở vai trò quản lý dự án, tôi học được cách chịu trách nhiệm, kiểm soát rủi ro và dẫn dắt tiến độ. Chính nỗi sợ làm chưa đủ tốt lại trở thành động lực khiến tôi tiến bộ mỗi ngày. Tôi từng nghĩ mình sợ toán, ghét sinh học, dở vật lý, tính tình nóng nảy và thiếu kiên nhẫn. Nhưng ngành này đã cho tôi cơ hội nhìn lại bản thân theo một cách khác. Hóa ra giới hạn lớn nhất đôi khi chỉ là những định nghĩa mình tự đặt ra từ rất sớm.

Hiện tại, sau những biến động trong công việc, tôi vẫn đang theo đuổi và tận hưởng hành trình làm nghề Thiết kế sản phẩm tuy chậm lại nhưng theo một cách rất riêng, sâu hơn và rõ ràng hơn. Với tôi, TKCN và những gì xoay quanh nó đều rất tuyệt vời, một ngành với rất nhiều khó khăn nhưng thật đáng để theo đuổi; mở ra những góc nhìn mới, những cơ hội mới và cả những phiên bản mới của chính mình. Vài năm gần đây, thay vì dành hoàn toàn 100% tâm trí cho công việc, tôi quan tâm nhiều hơn đến cách mình quan sát thế giới, cách mình cảm nhận chất liệu, ánh sáng, không gian và cả những điều rất đời thường. Với tôi, tư duy thiết kế và quản trị không còn chỉ nằm trên bản vẽ hay trong studio, mà còn hiện diện trong cách tôi sắp xếp một bữa ăn, chọn một khung hình, hay chăm chút một góc nhỏ trong nhà. Có lẽ vì vậy mà trên website này, bên cạnh câu chuyện làm nghề, tôi cũng sẽ chia sẻ thêm về những điều tưởng như ngoài công việc nhưng thực ra lại nuôi dưỡng nó mỗi ngày.

Hành trình 10 năm qua, và có thể còn dài hơn thế nữa, với tôi chỉ đơn giản là hành trình lớn lên cùng nghề và có lẽ, nghề cũng đã chọn tôi theo cách riêng của nó. Nếu bạn đang đi trên con đường này, tôi hi vọng một ngày nào đó chúng ta có thể ngồi lại và kể cho nhau nghe những câu chuyện làm nghề và cả những câu chuyện phía sau nghề – dài hơn, xa hơn, và trưởng thành hơn nữa.

Bức ảnh này được tiền bối chụp vào tháng 1 năm 2016 — thời điểm tôi bắt đầu những công việc đầu tiên của mình trong lĩnh vực Thiết kế Công nghiệp.